غذا های فوق فرآوری شده چیستند و چه تأثیری بر بدن دارند؟
امروزه بخش قابل توجهی از مواد غذایی مصرفی ما فقط به شکل طبیعی یا ساده مصرف نمی شوند
و بسیاری از محصولات، طی مراحل مختلف صنعتی تولید و آماده مصرف میشوند.
اما همه غذاهای فرآوری شده در یک گروه قرار نمی گیرند. برای مثال شستن، خرد کردن، پاستو ریزه کردن
یا حتی کنسرو کردن یک ماده غذایی با تولید محصولی که از ترکیبات متعدد صنعتی تشکیل شده، تفاوت دارد.
به گروهی از محصولات که معمولاً با فرمولاسیون های صنعتی، ترکیبات متعدد و افزودنی های
مختلف تولید میشوند، غذاهای فوق فرآوری شده (Ultra-Processed Foods) گفته می شود.
شناخت این غذاها مهم است، چون مقدار و نوع مصرف آنها می تواند
با کیفیت کلی رژیم غذایی و سلامت متابولیک ارتباط داشته باشد.
غذای فوق فرآوری شده چیست؟
غذا های فوق فرآوری شده معمولاً محصولاتی هستند که در فرایند تولید صنعتی تغییرات زیادی
روی آنها انجام شده و اغلب حاوی ترکیباتی هستند که در آشپزی معمول خانگی کمتر استفاده می شوند.
نوشابه، بعضی انواع چیپس، تنقلات بسته بندی شده، برخی محصولات گوشتی آماده،
شیرینی ها و بعضی غذاهای آماده نمونه هایی از این گروه هستند.
البته صرفاً بسته بندی شدن یک غذا یا استفاده از فرایند صنعتی به معنی فوق فرآوری شده بودن آن نیست.
برای مثال ماست ساده، شیر پاستوریزه یا سبزیجات منجمد نیز
فرآوری شده اند، اما الزاماً در گروه غذاهای فوق فرآوری شده قرار نمیگیرند.
مشاهده صفحه : آیا خوردن نان باعث چاقی می شود؟
از کجا بفهمیم یک غذا فوق فرآوری شده است؟
یکی از راه های تشخیص، توجه به فهرست مواد تشکیل دهنده است.
محصولاتی که فهرست بسیار طولانی از ترکیبات دارند و در آنها موادی مانند برخی شیرین کننده ها، طعم دهنده ها،
رنگ ها، امولسیفایر ها یا سایر افزودنی های صنعتی دیده می شود، ممکن است در گروه فوق فرآوری شده قرار بگیرند.
البته وجود یک افزودنی به تنهایی برای قضاوت درباره کل محصول کافی نیست.
بهتر است علاوه بر فهرست ترکیبات، میزان قند افزوده، نمک، چربی، فیبر و ارزش غذایی کلی محصول نیز بررسی شود.
تفاوت غذای فرآوری شده و فوق فرآوری شده چیست؟
فرآوری غذا همیشه به معنی ناسالم بودن آن نیست.
فرایندهایی مانند پختن، خشک کردن، تخمیر، پاستوریزه کردن یا فریز کردن میتوانند برای افزایش ماندگاری یا ایمنی مواد غذایی انجام شوند.
در مقابل، غذا های فوق فرآوری شده معمولاً فرمولاسیون پیچیده تری دارند
و اغلب برای ایجاد طعم، بافت، ماندگاری یا سهولت مصرف بیشتر طراحی میشوند.
بنابر این بهتر است بین غذای فرآوری شده و غذای فوق فرآوری شده
تفاوت قائل شویم و همه محصولات صنعتی را در یک گروه قرار ندهیم.
مشاهده صفحه : بهترین صبحانه برای لاغری
آیا غذا های فوق فرآوری شده باعث افزایش وزن می شوند؟
مصرف زیاد غذا های فوق فرآوری شده می تواند با افزایش دریافت انرژی و افزایش وزن
ارتباط داشته باشد، اما نمیتوان گفت هر محصول فوق فرآوری شده به تنهایی باعث چاقی میشود.
بسیاری از این محصولات تراکم انرژی بالایی دارند و ممکن است خوردن مقدار زیادی از آنها در مدت کوتاه آسان باشد.
برخی مطالعات نیز نشان دادهاند افرادی که رژیم غذایی
سرشار از غذا های فوق فرآوری شده دارند، ممکن است انرژی بیشتری دریافت کنند.
بنابر این موضوع اصلی فقط یک ماده غذایی نیست؛ الگوی کلی مصرف غذا اهمیت دارد.
چرا ممکن است خوردن غذا های فوق فرآوری شده آسان تر باشد؟
یکی از ویژگی های این محصولات، ترکیب طعم، بافت و قابلیت مصرف سریع آنهاست.
برخی محصولات می توانند بسیار خوش طعم و کم حجم باشند
و بدون ایجاد احساس سیری متناسب با مقدار انرژی دریافتی، به راحتی مصرف شوند.
همچنین بسیاری از آنها برای خوردن سریع و بدون آماده سازی طراحی شده اند؛
مثلاً یک بسته تنقلات را می توان در چند دقیقه مصرف کرد.
در نتیجه، میزان غذایی که میخوریم ممکن است بیشتر از چیزی شود
که در یک وعده غذایی کامل و متعادل مصرف میکردیم.
غذا های فوق فرآوری شده چه ارتباطی با سلامت بدن دارند؟
مصرف زیاد این محصولات در مطالعات مختلف با پیامد های نامطلوب سلامت
ارتباط داشته است؛ از جمله افزایش خطر اضافه وزن و برخی بیماری های مزمن.
با این حال، باید توجه داشت که ارتباط آماری همیشه به معنی اثبات علت و معلول نیست.
همچنین افرادی که مقدار زیادی غذای فوق فرآوری شده مصرف می کنند ممکن است در سایر
بخش های سبک زندگی نیز تفاوت هایی داشته باشند؛ برای مثال فعالیت
بدنی کمتر یا کیفیت کلی رژیم غذایی پایین تر.
به همین دلیل، بهتر است به جای ترس از یک گروه غذایی، روی کیفیت کلی الگوی غذایی تمرکز کنیم.
آیا باید غذا های فوق فرآوری شده را کاملاً حذف کنیم؟
برای بیشتر افراد، حذف کامل همه محصولات فوق فرآوری شده ضرورت ندارد.
مهم تر این است که بخش اصلی رژیم غذایی از مواد غذایی متنوع و کم فرآوری شده تشکیل شود؛
مانند سبزیجات، میوه ها، حبوبات، غلات کامل، مغزها، لبنیات ساده و منابع پروتئینی مناسب.
اگر گاهی یک خوراکی بسته بندی شده یا غذای آماده مصرف می کنید،
این موضوع به تنهایی رژیم غذایی شما را ناسالم نمیکند.
مسئله زمانی مهم تر می شود که این محصولات بخش زیادی از دریافت
روزانه شما را تشکیل دهند و جای غذاهای مغذی تر را بگیرند.
چگونه مصرف غذا های فوق فرآوری شده را کمتر کنیم؟
برای کاهش مصرف این محصولات لازم نیست یک باره همه آنها را از رژیم غذایی حذف کنیم.
می توان ابتدا نوشیدنی های شیرین، تنقلات و خوراکی های بسته بندی شده ای را که
به طور روزانه مصرف می شوند شناسایی کرد و بهتدریج جایگزین های ساده تری برای آنها پیدا کرد.
برای مثال میتوان به جای بخشی از تنقلات صنعتی از میوه،
مغزها، ماست ساده یا میان وعده های خانگی استفاده کرد.
همچنین هنگام خرید، خواندن فهرست مواد تشکیلدهنده
و جدول ارزش غذایی میتواند کمک کند انتخاب آگاهانه تری داشته باشیم.
پرسش های متداول
محصولی است که معمولاً با فرمولاسیون صنعتی و ترکیبات متعدد تولید میشود.
خیر، فرآوری غذا لزوماً به معنی ناسالم بودن آن نیست.
بسیاری از انواع چیپس در گروه غذاهای فوقفرآوریشده قرار میگیرند.
مصرف زیاد آنها میتواند با افزایش دریافت انرژی و افزایش وزن ارتباط داشته باشد.
بررسی فهرست مواد تشکیلدهنده و ترکیبات محصول میتواند کمککننده باشد.
غذاهای فوقفرآوریشده معمولاً فرمولاسیون صنعتی پیچیدهتری دارند.
با افزایش مصرف غذاهای کمفرآوریشده و جایگزین کردن تدریجی محصولات صنعتی پرمصرف.
دریافت نوبت بهترین متخصص تغذیه